Compliance
Nederlands arbeidsrecht: compliance-gids voor werkgevers
Wat werkgevers in Nederland moeten weten: arbeidsovereenkomsten, cao's, indiensttreding, arbeidstijd, loonheffingen, arbeidsvoorwaarden en ontslag.
Read in English
Op deze pagina
- Belangrijkste punten
- Wat moet er in een Nederlandse arbeidsovereenkomst staan?
- Bindt een cao de werkgever?
- Wat moet een werkgever doen vóór de eerste werkdag van een nieuwe werknemer?
- Welke arbeidswetten zijn specifiek voor Nederland?
- Hoe richt een werkgever de loonadministratie in Nederland in?
- Welke arbeidsvoorwaarden moet een werkgever bieden?
- Hoe beëindigt een werkgever een arbeidsovereenkomst rechtsgeldig?
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Nederland beloont werkgevers die vooruitplannen, en straft wie dat niet doet. Door de ketenregeling (de regel die opeenvolgende tijdelijke contracten na verloop van tijd omzet in een vast contract) wordt een keten van vier tijdelijke contracten, of een reeks die langer dan 36 maanden loopt, van rechtswege vast, zonder dat er een handtekening aan te pas komt. Ontslag is alleen mogelijk op een van negen gesloten wettelijke gronden, en geen enkel bedrag vervangt een ontbrekende grond.
Belangrijkste punten
- Een keten van meer dan drie tijdelijke contracten, of één die langer dan 36 maanden loopt, wordt automatisch vast; een onderbreking van meer dan 6 maanden zet de telling terug naar nul.
- Bij loondoorbetaling bij ziekte (de verplichting om het loon tijdens ziekte door te blijven betalen) betaalt de werkgever tot 104 weken lang 70% van het loon door; de minimumloonvloer daaronder geldt alleen in de eerste 52 weken.
- De wettelijke vakantiedagen (het wettelijk minimumaantal vrije dagen, naast de bovenwettelijke vakantiedagen die de werkgever vrijwillig toekent) bedragen viermaal de overeengekomen wekelijkse uren: 20 dagen bij een vijfdaagse werkweek, plus ten minste 8% vakantiegeld (de wettelijke vakantietoeslag bovenop het loon) erbovenop.
- De arbeidstijd is maximaal 12 uur per dienst en 60 uur per week. Alleen het gemiddelde van 55 uur over vier weken mag een cao (collectieve arbeidsovereenkomst: het onderhandelde akkoord tussen werkgevers of hun organisatie en vakbonden) oprekken.
- Ontslag is alleen rechtsgeldig op een van de negen gronden uit het Burgerlijk Wetboek. De transitievergoeding (de wettelijke ontslagvergoeding) loopt vanaf de eerste werkdag op tot maximaal €102.000 in 2026, of een jaarsalaris als dat hoger is.
- Nederland kent geen wettelijk recht op betaalde feestdagen; dat volgt alleen uit de cao of de arbeidsovereenkomst.
Wat moet er in een Nederlandse arbeidsovereenkomst staan?
Een arbeidsovereenkomst in Nederland hoeft niet schriftelijk te zijn om te bestaan: een mondelinge afspraak bindt beide partijen al. Wat de wet wel verplicht, is een schriftelijke opgave van bepaalde gegevens, in twee stappen.
- Binnen een week na de eerste werkdag: de partijen, de arbeidsplaats, de functie, de datum van indiensttreding, het loon en hoe dat wordt vastgesteld, de arbeidsduur en een eventuele proeftijd (de periode waarin beide partijen de overeenkomst zonder opzegtermijn kunnen beëindigen).
- Binnen een maand: de overige gegevens, waaronder de vakantieopbouw, de regels voor de opzegtermijn, de pensioenregeling, de cao die van toepassing is en een eventueel recht op scholing.
- Voordat de werknemer vertrekt: de voorwaarden van werk in het buitenland.
Houd vanaf het begin rekening met de ketenregeling. Een reeks tijdelijke contracten zet zichzelf automatisch om in een vast contract zodra de werkgever het vierde tekent, of zodra de reeks langer dan 36 maanden loopt, wat zich het eerst voordoet. Er komt geen handtekening aan te pas, en de omzetting kan niet met terugwerkende kracht ongedaan worden gemaakt. Er komt een wijziging aan: de Wet meer zekerheid flexwerkers verlengt de onderbreking die de keten reset naar 36 maanden, maar pas zodra die wet op 1 januari 2028 in werking treedt.
| Onderwerp | Regel | Bedrag of termijn |
|---|---|---|
| Ketenregeling | Vast na het vierde tijdelijke contract of na 36 maanden | Een onderbreking van meer dan 6 maanden reset de keten (36 maanden vanaf 1 januari 2028, zodra de Wet meer zekerheid flexwerkers in werking treedt) |
| Ketenregeling onder een cao | Verruiming mogelijk | Tot 6 tijdelijke contracten in 48 maanden |
| Proeftijd | Nietig bij een tijdelijk contract van 6 maanden of korter | 1 maand (6 maanden tot 2 jaar); 2 maanden (2 jaar of langer, of onbepaalde tijd) |
| Aanzegplicht | Schriftelijke kennisgeving van voortzetting, bij tijdelijke contracten van 6 maanden of langer | Uiterlijk 1 maand voor de einddatum; de sanctie is 1 maandloon |
| Schriftelijke opgave van gegevens | Kerngegevens, dan de overige gegevens | 1 week, dan 1 maand |
| Minimumloon (21 jaar en ouder) | Per uur, bruto | €14,71 (1 januari – 30 juni 2026); €14,99 (1 juli – 31 december 2026) |
De aanzegplicht (de verplichting om tijdig te laten weten of een tijdelijk contract wordt voortgezet) is makkelijk te vergeten en goedkoop te voorkomen. Een werkgever die dit vergeet, is de werknemer een maandloon verschuldigd, ook wanneer het tijdelijke contract gewoon op dezelfde voorwaarden wordt verlengd.
Meer informatie vindt u in de volledige contractvereisten in Nederland.
Bindt een cao de werkgever?
Een cao kan de werkgever op drie manieren binden: de werkgever heeft de overeenkomst zelf ondertekend, de werkgever is aangesloten bij een werkgeversorganisatie die een sectorale cao heeft gesloten, of de cao is door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid algemeen verbindend verklaard (AVV). De cao geldt dan automatisch voor de hele sector, ook voor werkgevers die nooit hebben meegetekend.
Een AVV werkt automatisch, ongeacht of de werkgever ooit iets heeft ondertekend of bij een organisatie is aangesloten. Beslissend is het werk dat de werknemers daadwerkelijk verrichten, niet de geregistreerde bedrijfsactiviteit van de onderneming. Een AVV geldt voor ten hoogste twee jaar per keer, kan worden verlengd, en werkt nooit met terugwerkende kracht.
Controleer via de cao-zoektool van het ministerie of een algemeen verbindende cao de sector van de werkgever dekt, voordat u loon en uren vaststelt.
Wat moet een werkgever doen vóór de eerste werkdag van een nieuwe werknemer?
- Werkgeversregistratie. De werkgever meldt zich uiterlijk op de dag dat de eerste werknemer begint bij de Belastingdienst, om een loonheffingennummer (het nummer waarmee de werkgever loonheffingen afdraagt) te krijgen.
- Identiteitscontrole. De werkgever controleert vóór de eerste werkdag het paspoort, de Nederlandse identiteitskaart of het verblijfsdocument van de werknemer; een rijbewijs wordt niet geaccepteerd. Een kopie blijft ten minste 5 jaar na uitdiensttreding bewaard.
- Loonheffingenformulier. De werkgever verzamelt de ondertekende opgaaf gegevens voor de loonheffingen (het formulier waarmee de werknemer zijn gegevens voor de loonheffing doorgeeft) vóór de eerste werkdag; ontbreekt dit, dan geldt in plaats daarvan het hogere anoniementarief (het verhoogde belastingtarief voor werknemers zonder deze opgaaf).
- Arbodienst of bedrijfsarts. De werkgever heeft een contract met een arbodienst (de dienst die werkgevers ondersteunt bij verzuim en gezondheid) of een bedrijfsarts (de arts die dat werk zelfstandig verricht), voor de toetsing van de risico-inventarisatie, begeleiding bij ziekteverzuim, een aangeboden periodiek gezondheidsonderzoek en toegang tot een second opinion voor de werknemer.
- Risico-inventarisatie en -evaluatie. De werkgever legt schriftelijk vast welke risico’s het werk met zich meebrengt en welke maatregelen die risico’s beperken, met een plan en een tijdpad, vóór het werk begint. Dit staat bekend als de RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie).
- Sectorpensioenfonds. De werkgever gaat na of de sector een verplicht bedrijfstakpensioenfonds kent. Is dat zo, dan geldt de verplichtstelling (de wettelijke plicht om deel te nemen aan dat fonds) en sluit de werkgever zich aan bij de regels ervan.
- De schriftelijke opgave van kerngegevens. De werkgever geeft de kerngegevens binnen een week na de eerste werkdag, de rest binnen een maand.
Zet de werkgeversregistratie, de identiteitscontrole en het arbo-contract op een eerstedagchecklist, nog vóór het aanbod wordt ondertekend.
Welke arbeidswetten zijn specifiek voor Nederland?
De regels die specifiek voor Nederland gelden, zijn het wettelijk minimumloon (zie arbeidsovereenkomst) en de grenzen aan de arbeidstijd. Twaalf uur per dienst en 60 uur per week zijn harde grenzen, en geen enkele cao mag daar overheen gaan. Daarnaast gelden twee gemiddelden, en een cao mag er maar één van oprekken.
| Grens | Cijfer | Referentieperiode |
|---|---|---|
| Per dienst | 12 uur | Per dienst |
| Per week | 60 uur | Per week |
| Gemiddelde | 55 uur per week | Elke 4 aaneengesloten weken (de enige grens die een cao mag oprekken) |
| Gemiddelde | 48 uur per week | Elke 16 aaneengesloten weken |
| Dagelijkse rust | 11 uur | Eenmaal per week te verkorten tot 8 uur |
| Wekelijkse rust | 36 uur per 7 dagen, of 72 uur per 14 dagen | Het blok van 72 uur mag worden gesplitst in periodes van ten minste 32 uur |
| Rust na 3 of meer nachtdiensten | 46 uur | Aaneengesloten |
| Bewaartermijn urenregistratie | 52 weken | — |
| Aanbod van vaste uren aan een oproepkracht | Binnen 1 maand | Na 12 maanden oproepovereenkomst |
Naast de grenzen geldt de registratieplicht. De werkgever moet kunnen aantonen wat elke werknemer heeft gewerkt en gerust, en de Nederlandse Arbeidsinspectie kan overtredingen van de Arbeidstijdenwet beboeten. Nederland kent geen wettelijke overwerktoeslag; een eventuele toeslag volgt uit de cao of de arbeidsovereenkomst, en de enige gegarandeerde ondergrens is het minimumloon. Er is ook geen aparte arbeidstijdregeling voor werknemers van 55 jaar en ouder.
Meer informatie vindt u in de arbeidstijdenregeling in Nederland.
Hoe richt een werkgever de loonadministratie in Nederland in?
- Inhouding. De werkgever houdt loonbelasting en het werknemersdeel van de sociale premies in op het brutoloon.
- Loonaangifte. De werkgever doet per tijdvak een loonaangifte (de periodieke aangifte van loongegevens bij de Belastingdienst); aangifte en betaling zijn beide verschuldigd uiterlijk aan het einde van de volgende maand. Een tijdvak zonder personeel vraagt nog steeds een nihilaangifte, en een tijdvak zonder uitbetaald loon een aangifte met loon nul.
- Loonstrook. De werknemer krijgt bij elke uitbetaling een schriftelijke of elektronische loonstrook (de specificatie van het loon en de opbouw ervan). Elektronische verstrekking vereist de uitdrukkelijke instemming van de werknemer.
- Jaaropgaaf. Elke werknemer krijgt na afloop van elk kalenderjaar een jaaropgaaf (het jaaroverzicht van loon en ingehouden heffingen), ook een werknemer die halverwege het jaar uit dienst treedt.
| Premie in 2026 | Werkgever |
|---|---|
| AWf (Algemeen Werkloosheidsfonds), laag tarief | 2,74%, voor schriftelijke contracten voor onbepaalde tijd die niet op oproepbasis zijn |
| AWf, hoog tarief | 7,74%, altijd 5 procentpunt boven het lage tarief |
| Aof (Arbeidsongeschiktheidsfonds), hoog tarief | 7,63% |
| Aof, laag tarief | 6,27%, voor kleine werkgevers onder de loonsomgrens |
| Whk-premie (Werkhervattingskas) | Sectorgemiddelde voor kleine werkgevers; individueel bepaald voor grote werkgevers |
Zet de deadline van de eerste loonaangifte, het einde van de maand na het loontijdvak, in de agenda vóór de eerste betaaldag.
Welke arbeidsvoorwaarden moet een werkgever bieden?
De wettelijke arbeidsvoorwaarden in Nederland zijn vakantiedagen, loondoorbetaling bij ziekte en gezinsverlof onder de Wet arbeid en zorg, naast het staatspensioen (AOW), gefinancierd via de loonbelasting. Het vakantiegeld van ten minste 8% van het jaarloon komt boven op het gewone loon. Een deel van het gezinsverlof wordt niet door de werkgever maar door UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen, de uitkeringsinstantie voor werknemersverzekeringen) uitgekeerd, zoals de tabel hieronder aangeeft.
| Arbeidsvoorwaarde | Wat de werkgever moet doen |
|---|---|
| Vakantiedagen | Bouwt op met 4 keer de overeengekomen wekelijkse uren; 20 dagen bij een vijfdaagse week |
| Vervaltermijn wettelijke vakantiedagen | 6 maanden na het jaar van opbouw, alleen als de werkgever tijdig heeft gewaarschuwd |
| Bovenwettelijke vakantiedagen | Vervallen pas na 5 jaar |
| Vakantiegeld | Ten minste 8% van het jaarloon, ten minste eenmaal per jaar uitbetaald |
| Loondoorbetaling bij ziekte | 70% van het loon tot 104 weken; de minimumloonvloer geldt alleen in de eerste 52 weken |
| Zwangerschaps- en bevallingsverlof | Minimaal 16 weken, van 6 weken vóór de vermoedelijke bevallingsdatum tot 10 weken na de bevalling; een UWV-uitkering die de werkgever aanvraagt. De werkneemster meldt de zwangerschap uiterlijk 3 weken voor het verlof |
| Geboorteverlof, voor de partner | Eenmaal de wekelijkse arbeidsduur, volledig doorbetaald door de werkgever, op te nemen binnen 4 weken na de bevalling |
| Aanvullend geboorteverlof, voor de partner | Tot 5 keer de wekelijkse arbeidsduur binnen 6 maanden na de bevalling, onbetaald door de werkgever; een UWV-uitkering van 70% van het dagloon |
| Betaald ouderschapsverlof | Tot 9 keer de wekelijkse uren, op te nemen vóór de eerste verjaardag van het kind; een UWV-uitkering van 70% van het dagloon |
| Kortdurend zorgverlof | 2 keer de wekelijkse uren per 12 maanden; 70% van het loon, nooit onder het minimumloon |
| Langdurend zorgverlof | 6 keer de wekelijkse uren per 12 maanden; onbetaald |
| Bedrijfspensioen | Niet algemeen verplicht; alleen via een verplicht bedrijfstakpensioenfonds of de cao |
| Betaalde feestdagen | Geen wettelijk recht; alleen via de cao of de arbeidsovereenkomst |
Het risico zit in de vervaltermijn. Alleen als de werkgever kan aantonen dat hij de werknemer actief heeft aangespoord het verlof op te nemen en tijdig heeft gewaarschuwd dat het anders zou vervallen, laat een Nederlandse rechter de wettelijke vakantiedagen na zes maanden daadwerkelijk vervallen; dit volgt uit rechtspraak van het Europese Hof van Justitie. Kan de werkgever dat niet aantonen, dan blijft hij aansprakelijk voor het verlof, of de geldswaarde ervan als de werknemer inmiddels uit dienst is.
Er bestaat geen algemene plicht om naast de AOW een bedrijfspensioen aan te bieden. Dat wordt alleen verplicht wanneer de sector van de werkgever een verplicht bedrijfstakpensioenfonds kent, of wanneer de cao dit voorschrijft.
Meer informatie vindt u in vakantiedagen en vakantiegeld in Nederland en loondoorbetaling bij ziekte in Nederland.
Hoe beëindigt een werkgever een arbeidsovereenkomst rechtsgeldig?
Alleen op een van de negen wettelijke gronden, en pas nadat is onderzocht of herplaatsing in een andere passende functie mogelijk is. In Nederland vervangt geen enkel bedrag een ontbrekende grond.
Welke route de werkgever volgt, hangt af van de grond. Ontslag om bedrijfseconomische redenen en ontslag na twee jaar ziekte lopen via een ontslagvergunning van UWV. De persoonsgebonden gronden lopen in plaats daarvan via de kantonrechter (de rechter die over individuele arbeidszaken beslist). Een arbeidsovereenkomst kan ook eindigen via een vaststellingsovereenkomst (de overeenkomst waarmee partijen in onderling overleg uit elkaar gaan), waarna de werknemer nog een bedenktijd (de termijn waarin hij zonder opgaaf van reden op zijn instemming kan terugkomen) heeft.
| Onderwerp | Regel | Bedrag of termijn |
|---|---|---|
| Ontslaggronden | Gesloten lijst, geen andere gronden toegestaan | 9 gronden, inclusief de cumulatiegrond |
| Route via UWV | Bedrijfseconomische redenen en langdurige ziekte | Geen gepubliceerde doorlooptijd |
| Route via de kantonrechter | Persoonsgebonden gronden | — |
| Bedenktijd bij een vaststellingsovereenkomst | Herroeping zonder opgaaf van reden | 14 dagen; 3 weken als de werkgever dat recht niet correct vermeldt |
| Opzegtermijn van de werkgever | Naar duur van het dienstverband | 1 tot 4 maanden, eindigend op de laatste dag van de maand |
| Transitievergoeding | Vanaf de eerste dag van het dienstverband | Tot €102.000 in 2026, of een jaarsalaris als dat hoger is |
| Collectief ontslag | Melding aan de vakbonden en UWV | Vanaf 20 werknemers binnen 3 maanden, plus 1 maand wachttijd |
Over de doorlooptijd: UWV publiceert geen vaste termijn voor een beslissing over een ontslagvergunning. Cijfers die daarover de ronde doen, komen niet van UWV zelf, en de planning kan er niet op worden gebaseerd.
Meer informatie vindt u in ontslag in Nederland.
Veelgestelde vragen
Wanneer wordt een tijdelijk contract in Nederland automatisch vast?
Hoeveel loon moet een werkgever doorbetalen als een werknemer ziek is?
Hoeveel vakantie heeft een werknemer in Nederland wettelijk?
Hoeveel uur mag een werknemer in Nederland maximaal werken?
Bindt een cao ook een werkgever die er nooit een heeft getekend?
Wat moet een werkgever in Nederland regelen vóór de eerste werkdag van een nieuwe werknemer?
Op welke gronden mag een werkgever in Nederland iemand ontslaan?
Zijn feestdagen in Nederland betaald vrij?
Bronnen
- Arboportaal (n.d.) Basiscontract: waar moet het aan voldoen?.
- Belastingdienst (n.d.) Aanmelden als werkgever.
- Belastingdienst (n.d.) Loonaangifte doen.
- Belastingdienst (n.d.) Model jaaropgaaf.
- Belastingdienst (n.d.) Model opgaaf gegevens voor de loonheffingen.
- Belastingdienst (2026) Aangifte loonheffingen 2026: tijdvakcodes, aangifte- en betaaldatums.
- Court of Justice of the European Union (2018) Max-Planck-Gesellschaft v Shimizu, C-684/16.
- Court of Justice of the European Union (2018) Kreuziger v Land Berlin, C-619/16.
- Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (n.d.) cao.minszw.nl.
- Nederlandse Arbeidsinspectie (n.d.) Boetes.
- Ondernemersplein (n.d.) Loonheffingen inhouden.
- Ondernemersplein (n.d.) Verplicht pensioen regelen.
- Rijksoverheid (n.d.) Bedragen minimumloon.
- Rijksoverheid (n.d.) Officiële feestdagen.
- Rijksoverheid (n.d.) Identificatieplicht voor werkgevers.
- Staatsblad (2026) Wet meer zekerheid flexwerkers, Stb. 2026, 205.
- Staatsblad (2026) Besluit tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de Wet meer zekerheid flexwerkers, Stb. 2026, 206.
- Staatscourant (2025) Regeling percentages premies werknemers- en volksverzekeringen 2026, Stcrt. 2025, 42324.
- UWV (2025) Gedifferentieerde premies WGA en Ziektewet 2026.
- UWV (n.d.) Maximumdagloon.
- UWV (n.d.) Ontslagvergunning bedrijfseconomische redenen.
- UWV (n.d.) Zwanger en in loondienst.
- wetten.overheid.nl (2018) Wet melding collectief ontslag, BWBR0003026.
- wetten.overheid.nl (2024) Arbeidstijdenbesluit, BWBR0007687.
- wetten.overheid.nl (2025) Arbeidstijdenwet, BWBR0007671.
- wetten.overheid.nl (2025) Arbeidsomstandighedenwet, BWBR0010346.
- wetten.overheid.nl (2025) Wet arbeid en zorg, BWBR0013008.
- wetten.overheid.nl (2025) Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag, BWBR0002638.
- wetten.overheid.nl (2026) Burgerlijk Wetboek Boek 7, titel 10 (arbeidsovereenkomst).
- wetten.overheid.nl (2026) Wet algemeen verbindend en onverbindend verklaren van bepalingen van cao’s, BWBR0001987.
- wetten.overheid.nl (2026) Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000, BWBR0012092.
Disclaimer
Taito.ai biedt geen juridisch, fiscaal of boekhoudkundig advies. Dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie. Het beschrijft de wetgeving zoals die gold op bovenstaande datum en is geen advies voor een specifieke situatie. Percentages en drempels veranderen. Raadpleeg een gekwalificeerd adviseur voordat u hierop iets baseert.
Lees verder
Aanvullende hulpmiddelen
- Arbeidsovereenkomst en ketenregeling: wanneer wordt een tijdelijk contract vast?
Arbeidsovereenkomst en ketenregeling: wanneer wordt een tijdelijk contract vast?
De ketenregeling, de proeftijd, de aanzegplicht en het concurrentiebeding.
- Controleer of een cao van toepassing is
Controleer of een cao van toepassing is
De zoektool van het ministerie voor algemeen verbindend verklaarde cao's.
- Arbeidstijdenwet: de werkgeversgids voor arbeidstijden, pauzes en oproepcontracten
Arbeidstijdenwet: de werkgeversgids voor arbeidstijden, pauzes en oproepcontracten
Maximale uren, rusttijden, nachtwerk en de registratieplicht.
- Hoeveel vakantiedagen en vakantiegeld moet een werkgever uitbetalen in 2026?
Hoeveel vakantiedagen en vakantiegeld moet een werkgever uitbetalen in 2026?
De opbouwformule, de vervaltermijnen en het vakantiegeld.
- Loondoorbetaling bij ziekte: hoeveel betaalt de werkgever, en voor hoelang?
Loondoorbetaling bij ziekte: hoeveel betaalt de werkgever, en voor hoelang?
De loondoorbetalingsperiode van 104 weken en de poortwachtertermijnen.
- Ontslag in Nederland: de complete werkgeversgids
Ontslag in Nederland: de complete werkgeversgids
De negen gronden, de routes via UWV en kantonrechter, de opzegtermijnen en de transitievergoeding.